Hauek dira Talka Sozialerako Planetik iradokitzen ditugun urgentziazko proposamenak:

Osasun publikoa indartzea. Osasun-estalduraren unibertsaltasuna. Osasun pribatuaren esku-hartzea, konpentsazio ekonomikorik gabe

Datozen egunetan aurreikusten da Covid-19 kasu gehien biltzen diren lurraldeetako osasun-sistemak kolapsora iritsiko direla. Ez da kasualitatea, osasun publikoaren gaitasun-muga hamarkada bat baino gehiagoko murrizketa eta pribatizazioen ondorioz murriztu delako. Ezinbestekoa eta premiazkoa da osasun-zentroak baliabide nahikorekin hornitzea. Era berean, zentro horietako langile guztientzat norbera babesteko ekipamenduen (NBE) eskasiak, arriskuan jartzen ditu haien eta gaixoen bizitzak, eta ehunka profesional bidaltzen ditu berrogeialdira, osasun-sistema are gehiago ahulduz. Osasun pribatuaren esku-hartzearen ondorioz, baliabide pribatu guztiak mobilizatu behar dira, interes orokorraren eta osasun publikoaren zerbitzura. Baliabideen mobilizazio masibo horrek ezin du larrialdiaren ondoren murrizketa berriak eragingo dituen osasun-enpresa pribatuen milioikako faktura bat ekarri. Enpresa horiek baliabide publikoak parasitatzeari utzi behar diote, inoiz baino beharrezkoagoak diren une batean.

Bizi dugun ezohiko egoeran, garrantzitsua da informazioa eta premiazko oinarrizko zerbitzuak indartzea, Sexu eta Ugalketa Eskubideak bermatzeko. Haurdunaldiaren Borondatezko Etendurak (HBE) eta Larrialdiko Antikontzepzioak (au) larrialdi-zerbitzuak izaten jarraitzen dute emakume guztientzat, adina eta osasun-txartela duten ala ez kontuan hartu gabe.

Funtsezko lana egiten duten langileak babestea

Larrialdi horren erdian, milioika langile daude bizitzari eusten osasun-arloaz gain beste hainbat sektoretan: egoitzak, Etxeko Arreta Zerbitzua, zerbitzu soziosanitarioak, zaintzak, uraren eta energiaren hornidura, garraioa, garbiketa, elikadura, farmaziak eta beste asko. Baldintza eskasak dituzten langileak dira gehienak, eta gizartean gutxi baloratzen diren lanak. Alarma-egoeraren lehen aste honetan, enpresen arduragabekeriaren, osasun-protokoloak ez aplikatzearen eta norbera babesteko ekipamendurik (NBE) ez izatearen salaketak iritsi dira sektore horietatik guztietatik. Administrazio publikoek kanporatutako zerbitzu askotan egoera hori errepikatzen da. Orain arte, Lan Ikuskaritza ez da behar besteko azkartasunez eta sendotasunez erreakzionatzen ari sindikatuek egoera dramatikoak salatzeko.

Bereziki kezkagarria da dagoeneko kolapso egoeran dauden arrisku-taldeekin (egoitzak edo Etxeko Arreta Zerbitzua) etengabe harremanetan dauden sektoreen egoera. Gerokultoreek eta zaintzako gainerako langileek pairatzen duten prekarietaterik gabe, kutsatzeak eta heriotzak saihestuko ziren. Andaluziako eremuko jornalero migratzaileen egoera oso ahulak ere kezkatzen gaitu. Asko txaboletako kokaguneetan bizi dira, ura edo argirik gabe eta inolako osasun-laguntzarik eta laguntza juridikorik gabe. Esku hartu behar da berehala, eta enpresak babes-neurriak hartzera behartu behar dira.

Etxeko eta zaintzako langileen abandonu-egoera eta zaurgarritasuna aipatu behar dira. Gizarte Segurantzako araubide bereziak langabezia-eskubidea kentzen die, eta gainerako langileek baino pentsio murritzagoak jasotzen dituzte. Osasun- eta zaintza-krisi honetan kaleratzeak jasaten ari dira, barneratuak giltzapetuta daude beren enplegatzaileekin eta ez dute lan-ikuskaritzak esku hartzeko moduko osasun-babeserako neurririk. Egoerak hain prekarioa izateari utz diezaion, LANEren 189. hitzarmena berretsi behar da. Bien bitartean, atzeraezina da sektore hori norbera babesteko ekipamenduen horniduran sartzea, kutsaduraren hedapena saihesteko.

Funtsezkoa ez den jarduera ekonomiko eta produktibo oro geldiaraztea eta EPISak, testak eta aireztatzeko ekipoak ekoizteko plan industrial bat abiaraztea

Osasun publikoa babesteko neurriak enpresen atarian geratu dira. Arduragabekeria da mugikortasuna murrizten den bitartean eta Alarma estatu betean, ezinbestekoak ez diren jarduerak dituzten enpresek ekoizpenarekin ezer ez balitz bezala jarraitzea ahalbidetzea. Kasu gehienetan, gainera, enpresek lan-arriskuak babesteko neurri gutxi edo batere ez dituzte erabiltzen. Astean zehar, sindikatu, batzorde eta langile ugarik beren lantokietako jarduera eten dute, Laneko Arriskuak Babesteko Legearen 21. artikulua aplikatuz.

Hala ere, berriro ere, Gobernuak ezin du beste alde batera begiratu, ezta jendearen bizitza eta osasuna interes pribatuen esku utzi ere. Funtsezkoa ez den jarduera oro ixtea dekretatu behar da, eta kutsatzen jarraitzea saihestu behar da. Aldi berean, plan industrial bat abiarazi behar da behar diren test, norbera babesteko ekipo eta aireztapen-ekipo guztiak ekoizteko, geldiarazitako industrien instalazioak eta baliabideak erabiliz.

Kaleratzeak debekatzea eta berrogeialdi unibertsaleko eta baldintzarik gabeko oinarrizko errenta bat sartzea

Patronala shocka baliatzen ari da krisi honen kostuak langile klasearen bizkarretan kargatzeko. Premiazkoa da kaleratzeak debekatzea eta larrialdia hasi zenetik gertatu direnak baliogabetzea. Gainera, ERTEren elur-jausiak ia ez du bereizten bideragarritasuna jokoan duten diru-sarrerarik gabeko enpresa txikien (50 langile edo gutxiago) eta mozkin milioidunak dituzten multinazionalen artean, gizarte-segurantzako kuoten% 75eko salbuespenarekin. Egoerari buelta eman behar zaio, eta mutualitate pribatuek eta enpresa handiek beren zatia ordaindu behar dute. Aukera bat patronalak bere gain hartutako 4 asteko baimen ordaindua da, negoziazioan adostu daitekeenari kalterik egin gabe. Kaleratzerik ez, eta beharrezkoa izan gabe langileen esposiziorik ez!.

Baina kontraturik kontratuarekin edo kontraturik gabe, inor ezin da diru-sarrerarik gabe geratu osasun-larrialdiak irauten duen bitartean edo ondorio sozialak suntsitzaileak diren bitartean. Horregatik, ezinbestekoa da “berrogeialdiko oinarrizko errenta” bat sartzea, alarma-egoerak irauten duen bitartean diru-sarrerak unibertsalki eta baldintzarik gabe bermatuko dituena. Oinarrizko errenta horrek beren jarduera gelditu behar duten besteren konturako langileen, autonomoen eta profesionalen bizitzaren iraunkortasuna bermatu behar du. Era berean, honako hauek ere babestu behar dituzte: Ekonomia sozial eta solidariotik lan egiten duten kooperatiba txiki eta ertainak, sektore prekarioagoetan eta babesgabeagoetan bizi direnak, hala nola etxeko langileak edo ekonomia informaleko sektoreak, eta adingabeen, mendekoen eta ordainsaririk gabeko adinekoen zaintzan aritzen direnak. Oinarrizko errenta eskuratzea pertsona orori bermatu behar zaio, bere nazionalitatea, bizileku-estatusa edo administrazio-egoera edozein dela ere.

Gainera, gizarte-zerbitzuen potentzialtasun osoa bermatu behar da – Funtzionamendurik gabe administrazio gehienetan, edo jardueraren gutxienekoan –, familia bakar bat ere babesik gabe, elikadurarik gabe eta oinarrizko ondasunik gabe era ez dadin, gaur egun gizarte-zerbitzurik ez baitituzte ematen.

Oinarrizko alokairu, hipoteka eta horniduren ordainketa etetea eta etxegabetze guztiak geldiaraztea

Espekulatzaileen aldetik elkartasun kate bat sortzea itxarotea porrotera kondenatuta dago. Horiek geldiarazteko neurriak hartu behar dira. Hipotekak eta alokairuak ordaintzetik salbuetsi behar dira, osasun-krisi horrek familia gehiagok beren etxea galtzea eragin ez dezan. Gobernuak onartutako hipoteken ordainketaren moratoria aldi baterako etete soil batean datza, oso irizpide murriztaileekin. Amaitzen denean, hipotekatutako pertsonek beren ordainketei aurre egiten jarraitu beharko dute – ERTEak eskatzen dituzten enpresen aldean, horiek Gizarte Segurantzako kuotak ordaintzetik salbuetsita geratuko baitira –. Bankuarentzat, kobrantza atzeratu besterik ez du egiten, eta, berriro ere, ez dute egoera horren inolako kosturik bere gain hartzen. Egoera horrek irauten duen bitartean ordainketak salbuestea exijitzen dugu, eta, ondorioz, zorrik ez pilatzea.

Bide beretik, oinarrizko hornidura guztietarako sarbidea bermatu behar da (ura, argia, gasa eta telekomunikazioak), murrizketarik gabe eta etxeko eremu osoan mozteko berariazko debekuarekin, eta enpresa handiek beren gain hartu behar dute kostua beren mozkin milioidunekin. Bizitzeko funtsezkoak diren zerbitzu horiek modu publikoan eta demokratikoan kudeatu behar dira.

Nazio Batuetako Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Batzordearen irizpenak betetzeko, beharrezkoa da, halaber, bizitegi-alternatibarik gabeko etxegabetze guztien geldiaraztea luzatzea, alarma-egoeraren iraupen zorrotzetik harago, horren ondorioak datozen hilabeteetan ikusiko baitira. Epe ertainean krisiaren eragina arintzeko, etxebizitza-parke publiko nahikoa eratu behar da.

Indarkeria matxistan esku hartzeko baliabideak

Konfinamenduaren estrategiak tentsio guztia, zainketen zama eta zaurgarritasuna transmititzen ditu familien eta beste bizikidetza-unitate batzuen gain, eta, bereziki, emakumeen gain. Talka-neurriak behar dira, prebentziorako, indarkeria matxista antzemateko eta testuinguru horretan indarkeria-egoeren eraginpean dauden emakumeei laguntzeko gizarte-baliabideak aktibatuta mantentzeko eta indartzeko, konfinamendua emakumeentzako isolamendu eta gaitzespen bihur ez dadin.

65 urtetik gorako presoak eta gaixo kroniko larriak askatzea

Espetxeetan bizi-baldintzak oso txarrak dira berez, eta osasun-arretarik eza etengabea da. Espainiako Estatuko espetxeetako batek ere ez du gaitasunik sintomak izan ditzaketen presoak baldintza egokietan (ez zigor ziegetan) isolatzeko, ezta sintomatologia larria izan dezaketenak modu egokian tratatzeko ere. Horregatik, adinagatik edo aurretiazko gaixotasunak izateagatik arriskuko populazio gisa sailkatzen diren presak berehala espetxetik ateratzea eskatzen dugu.

CIESen itxiera, deportazioen amaiera eta Atzerritartasun Legearen indargabetzea

Pertsona migratzaileen eskubide zibil, politiko, ekonomiko, sozial eta kulturalak bermatuta egon behar dira osasun larrialdiko egoera honetan. CIEen egoera espetxeen egoeraren oso antzekoa da, eta, beraz, CIE guztiak ixteko beharra ezartzen da. Gainera, Ceuta eta Melillako CETI zentroetako barneratuak ebakuatzeko eta penintsulara sartzeko neurriak prestatu behar dira.

Halaber, premiazkoa da estatuko segurtasun-indar eta -kidegoen neurri bereziak sarekada arrazistei estaldura emateko erabiltzea saihestea. Harrera-zentroak babestu behar dira, eta arreta berezia jarri behar da Lagundu gabeko Atzerriko Adingabeen (ABJE) egoeran, eta adin-nagusitasuna bete eta tutoretza-egoeran dauden pertsonen estaldurari eutsi behar zaio, babesik gabe utzi gabe. Migratzaileak arrisku-egoera berezian ez jartzeko, beharrezkoa da atzerritartasun legea indargabetzea eta iraungitako dokumentuek identifikazio-balioa izan dezaten agindua ematea.

Gizarte-talkako plana aplikatzeko behar beste baliabide publiko bermatzea

Gobernuak orain arte onartutako neurriak gastu publikoa handitzean eta, aldi berean, zergak ordaintzetik salbuestean oinarritzen dira, hau da, diru-sarrerak murriztean, jada oso erregresiboa den zerga-sistema batekin. Milaka erregulazio-espedientek Gizarte Segurantzaren kutxa hustu dezakete, enpresa pribatu handien irabaziak babesteko. Ehunka mila soldata eta kotizazio sozial diru publikoarekin ordainduko dituzte, ia baldintzarik eta kontrapartidarik gabe. 2008ko krisi globalean, banku-sektorearen erreskateak zor pribatuaren arazo bat kendu zion sektore publikoari, eta hori ezin da berriro errepikatu.

Bankuek galera ekonomikoak beren gain hartu behar dituzte, eta gizarteari itzuli gabeko 65.725 milioiko erreskatea ordaintzea. Bankuek 23.000 milioi baino gehiagoko irabaziak aitortu zituzten 2019an, eta, hori dela eta, euren erantzukizuna onartu behar zaie. Era berean, Ibex 35ek eta irabazi izugarriak dituzten gainerako enpresek beren gain hartu behar dute krisi honen kostuaren zatia. Ezin da berriz ere gehiengo sozialaren bizkar geratu, gutxiengo batek aberasten jarraitzen duen bitartean.